Wanneer? Wie? Hoe? Waar?

When, who? How? Where?

Een nieuw millennium, een nieuwe alternatieve hitparade. Een representatieve chart die plaats biedt aan groepen en artiesten die geen kans hebben in de bestaande (alternatieve) hitparades. Een lijst die op grotere schaal kan worden verspreid.  Dat was de gedachte in December 1999 van André Wit na jarenlang lijstjes te hebben samengesteld die alleen in kleine kring werden verspreid. Hij richtte de Free40 op, een naam die in december 1999 bedacht. Het moest een Top 40 lijst worden waarin alternatieve popmuziek wordt gerangschikt, maar dan wel een lijst waarin de nieuwste hypes uit Engeland en Amerika, maar ook produkties uit Nederland, België en andere Europese landen een kans krijgen. Geen lijst zoals de Kink 40 (v/h Outlaw41) die maanden achterloopt. Niet wachten tot die CD na maanden eens in de Nederlandse winkels ligt, maar via internet direct de opvallendste songs onder de aandacht brengen. Op 1 januari 2000 werd het 0 nummer gepresenteerd van de Free40. dEUS stond op nummer 1 met “The ideal crash”. Op 8 januari 2000 kwam de eerste officiële Free40 uit. Muse nam in die lijst de koppositie over met “Muscle museum”.  

Maar het begon eigenlijk al in 1975. Toen startte André Wit met een eigen top 10. Vanaf 1976 werd met enkele muziekvrienden wekelijks een top 20 lijst samengesteld. In de begin jaren tachtig is de lijst zelf nog uitgebreid naar een Top 30. Vanaf 1986 werd de lijst teruggebracht naar 14 onder de naam “De Alternatieve 14”. Deze lijst heeft t/m 1999 bestaan en ging over in de Free40. Alle lijsten vanaf 1975 zijn bewaard en de Top 10 wordt nu de komende tijd in digitale vorm gepubliceerd op de Free40 site. Eind 2007 hebben we dan alternatieve lijsten vanaf 1975 beschikbaar. Een mooie manier om te raadplegen welke singles er toen interessant waren. Het genre “Alternative” is weliswaar ontstaan in de jaren negentig, voor die tijd zijn er diverse stromingen geweest die de Free40 lijstjes domineerden, zoals new wave, punk, grunge, triphop, drum’n bass en progrock, om er maar een paar te noemen. Er is geen enkele andere Nederlandse site die deze historie weergeeft in een wekelijkse hitparade.  

De Free40 is vanaf begin Januari 2000 in printvorm verspreid bij een aantal bekende popspeciaalzaken zoals Concerto en Get Records in Amsterdam. Al snel werd er aandacht besteed aan de lijst op lokale Amsterdam omroepen bij SALTO. Vanaf mei 2000 werd de chart geplaatst op internet op een Lycos pagina onder het adres http://go.to/Free40 . Vanaf maart 2001 beschikt Free40 over een eigen domein en wordt de lijst sindsdien gepubliceerd op http://www.free40.nl. De internetsite werd al snel bezocht door tientallen liefhebbers van alternatieve muziek die eindelijke hun favoriete singles terugzagen in een chart. Natuurlijk bestond de Outlaw41 van Kink FM ook, maar die lijst was niet onafhankelijk en besteedde weinig aandacht aan bepaalde genres of groepen. In 2003 werd besloten de site uit te breiden met meer charts. Vanaf juni 2003 wordt de CD top 10 van Get Records en Concerto gepubliceerd en niet veel later de Mania30 van Plato. Ook werd de Free40Gold gestart, een top40 met louter singles uit het verleden, maar weer eens de aandacht op werd gevestigd.  

Free40 zet zich in om een grotere markt te interesseren voor de alternatieve hits uit de chart. Waarom moeten we in Nederland maanden wachten totdat de muziek van nieuwe Engelse of Amerikaanse bands in Nederland wordt uitgebracht. Platenmaatschappijen anticiperen nog steeds niet op de veranderde markt. Van veel groepen die in de Free40 genoteerd staan komen de singles of albums helemaal niet uit op de Nederlandse markt. Gelukkig biedt internet daarvoor mogelijkheden. Vanaf 2005 is de Free40 te beluisteren op het internetstation Free4U NF Radio. In dat jaar werd ook de Free Advice List bedacht; de “tipparade” van de Free40. Omdat het aanbod alternatieve songs hoger is de 40 noteringen, worden de bubbling under singles alfabetisch gerangschikt in deze tiplijst, die gelijk een belangrijke releaselijst is geworden voor veel liefhebbers van alternatieve muziek. Diverse lokale radiostations toonden interesse in de lijst en in diverse popprogramma’s is aandacht besteed aan de lijst. Een paar namen? Amstelveen Lokaal Amstelveen, NENS Noordwijk, Omroep Mercurius Leeuwarden, Moerdijk FM, Zaanradio Zaandam, Radio Mortale Amsterdam.  

Om meer aandacht te besteden aan het Nederlandse product, startte Free40 in mei 2006 in april 2006 met de Indie Chart. Een Top 10 van voornamelijk nieuwe Nederlandse produkties, die niet worden gedistribueerd door de grotere platenmaatschappijen, maar die veelal door onafhankelijke labels of in eigen beheer worden gereleased. Zo’n lijst bestond nog niet. Onbegrijpelijk dat Nederlandse radiozenders de Nederlandse artiesten zo in de steek laten. Er is meer dan alleen de Golden Earring en Anouk. Veel Nederlandse groepen en artiesten hebben inmiddels laten weten zeer verheugd te zijn met dit initiatief. Leila Kuiper, de samensteller van de Indie Chart, opende al snel een pagina op MySpace: www.myspace.com/indiechart. Daarop hebben veel artiesten inmiddels een add toegevoegd. Veel artiesten en maatschappijen zenden hun Nederlandse produkties naar Free40 om een single genoteerd te krijgen in de Nederlandse Indie Chart. De Indie Chart is ook te beluisteren op Free4U NF Radio.  

Hoe worden de lijsten nu samengesteld? Nieuwe songs worden wekelijks afgeluisterd door de Free40 samenstellers. Deze mailen hun persoonlijke lijstje naar Free40. Er zijn connecties met Engelse en Belgische sites voor het uitwisselen van tips. Maar ook worden airplay en noteringen in (buitenlandse) alternatieve lijsten zoals van 3voor12, NME, BBC, Studio Brussel, HUMO, Radio & Records en Billboard meegeteld. Tevens zijn recenties in bladen als Oor, Live XS en Plato Mania van belang.  De scène wordt op die manier wekelijks gescreend en populaire bandjes worden op die manier sneller ontdekt. Zo is bijvoorbeeld de muziek van veel bandjes die optreden op London Calling al terug te vinden in de Free40 terwijl er op dat moment vaak nog geen muziek van deze band is uitgebracht in Nederland. Voorbeelden? Wat dacht je van Boy Kill Boy, Kaiser Chiefs, Arctic Monkeys en Panic! At the Disco, inmiddels populaire groepen, maar nog niet ten tijde van hun Free40 noteringen. De Free40 blijft de lijst onder het motto: geen kwantiteit, maar kwaliteit!